Zestawy zabiegowe (Custom Procedure Packs) – jak wspierają standaryzację procedur i efektywność pracy placówek medycznych?

Sprawna organizacja pracy bloku operacyjnego wymaga nie tylko odpowiedniego wyposażenia, ale również rozwiązań usprawniających przygotowanie do zabiegu. Jednym z nich są zestawy zabiegowe (CPP) – sterylne pakiety wyrobów medycznych kompletowane pod konkretną procedurę. Badania prowadzone w europejskich szpitalach wykazały, że ich zastosowanie skraca czas przygotowania sali operacyjnej o ok. 40 – 55%, zwiększa liczbę wykonywanych zabiegów oraz znacząco ogranicza ilość odpadów opakowaniowych. Czym są zestawy CPP, gdzie znajdują zastosowanie i jakie korzyści przynoszą placówkom medycznym?

Czym są zestawy zabiegowe (CPP)?

Zestawy zabiegowe (ang. Custom Procedure Packs, CPP) to sterylne, jednorazowe pakiety wyrobów medycznych przygotowywane z myślą o wykonaniu konkretnej procedury chirurgicznej lub zabiegowej. Takie gotowe zestawy procedurowe zawierają wszystkie niezbędne komponenty skompletowane zgodnie z wcześniej ustaloną specyfikacją. Dzięki temu personel nie musi przygotowywać każdego elementu oddzielnie bezpośrednio przed rozpoczęciem procedury.

W zależności od potrzeb placówki medycznej dostępne są zarówno gotowe zestawy procedurowe, jak i indywidualnie projektowane pakiety proceduralne tworzone we współpracy z użytkownikiem końcowym. Dobór komponentów uwzględnia rodzaj wykonywanej procedury, obowiązujące standardy kliniczne oraz organizację pracy zespołu medycznego. Takie zestawy procedurowe usprawniają przygotowanie do zabiegu, ograniczają liczbę pojedynczych opakowań i ułatwiają identyfikowalność wszystkich wyrobów medycznych dzięki jednemu kodowi zbiorczemu.

Rodzaje zestawów zabiegowych

Zestawy zabiegowe można podzielić na dwa podstawowe typy:

• gotowe zestawy procedurowe;
• indywidualnie projektowane zestawy (Custom Procedure Packs), m.in. zestawy Mölnlycke ProcedurePak®.

Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanych procedur, częstotliwości zabiegów oraz potrzeb placówki medycznej. W obu przypadkach celem jest zapewnienie kompletnego, sterylnego wyposażenia niezbędnego do przeprowadzenia określonej procedury.

Gotowe zestawy procedurowe

Gotowe zestawy procedurowe są przeznaczone do najczęściej wykonywanych procedur medycznych o ustandaryzowanym przebiegu. Zawierają odpowiednio dobrane komponenty i są dostępne w gotowej konfiguracji, dzięki czemu mogą zostać szybko wdrożone do codziennej pracy placówki.

Rozwiązania tego typu obejmują m.in.

• zestawy anestezjologiczne;
• zestawy dializacyjne;
• zestawy do cewnikowania pęcherza;
• zestawy okulistyczne;
• zestawy urologiczne;
• zestawy opatrunkowe;
• zestawy do szycia ran;
• zestawy do terapii bólu;
• zestawy do procedur chirurgicznych.

Indywidualnie projektowane zestawy (Custom Procedure Packs)

Niestandardowe zestawy zabiegowe (Custom Procedure Packs) są tworzone z myślą o konkretnych procedurach oraz wymaganiach danej placówki medycznej. Ich konfiguracja jest opracowywana we współpracy z użytkownikiem końcowym i uwzględnia dobór odpowiednich materiałów, narzędzi jednorazowych oraz akcesoriów wykorzystywanych podczas zabiegu. Takie rozwiązanie pozwala precyzyjnie dopasować zawartość zestawu do standardów klinicznych i organizacji pracy zespołu medycznego, eliminując konieczność kompletowania pojedynczych elementów przed każdą procedurą.

Jak powstają zestawy zabiegowe?

Przygotowanie zestawu zabiegowego to wieloetapowy proces obejmujący projektowanie, dobór komponentów, produkcję, sterylizację oraz kontrolę jakości. Każdy etap ma na celu zapewnienie zgodności zestawu z wymaganiami konkretnej procedury medycznej oraz obowiązującymi przepisami dotyczącymi wyrobów medycznych.

Projektowanie i personalizacja zestawu

Projektowanie zestawów rozpoczyna się od analizy przebiegu konkretnej procedury medycznej oraz potrzeb placówki i personelu. Na tej podstawie opracowuje się indywidualną konfigurację zestawu, uwzględniającą standardy kliniczne, organizację pracy oraz wymagania użytkownika końcowego. W procesie wykorzystuje się też katalog komponentów, który umożliwia precyzyjny dobór materiałów barierowych, chłonnych, narzędzi jednorazowych i akcesoriów pomocniczych. Dzięki temu powstają zestawy medyczne szyte na miarę, dostosowane do specyfiki danej procedury.

Produkcja, kompletacja i sterylizacja zestawów zabiegowych

Proces produkcji zestawów obejmuje kompletację wszystkich komponentów medycznych, ich pakowanie oraz sterylizację zgodnie z obowiązującymi wymaganiami dla wyrobów medycznych. Proces realizowany jest w pomieszczeniach czystych (tzw. cleanroom) spełniających wymagania normy ISO 14644-1, najczęściej w klasie ISO 7. Takie warunki pomagają utrzymać odpowiednią czystość środowiska produkcyjnego. Każdy zestaw jest kompletowany zgodnie z zatwierdzoną specyfikacją, a kolejne etapy produkcji podlegają kontroli jakości, aby zapewnić powtarzalność, bezpieczeństwo i gotowość produktu do użycia.

System zarządzania jakością i identyfikowalność

Produkcja zestawów zabiegowych odbywa się w oparciu o system zarządzania jakością, który obejmuje wszystkie etapy, począwszy od projektowania, przez kompletację i sterylizację, aż po pakowanie oraz dystrybucję. Proces jest prowadzony zgodnie z wymaganiami norm ISO oraz przepisami dotyczącymi wyrobów medycznych, w tym EU MDR. Istotnym elementem jest również identyfikowalność (traceability) wszystkich komponentów. Dzięki zastosowaniu jednego kodu zbiorczego możliwe jest szybkie śledzenie pochodzenia zestawu i jego elementów, co usprawnia zarządzanie dokumentacją oraz zwiększa bezpieczeństwo stosowania.

Co znajduje się w zestawie zabiegowym?

Skład zestawu zabiegowego zależy od rodzaju wykonywanej procedury oraz indywidualnej konfiguracji. Niezależnie od zastosowania jego celem jest zapewnienie wszystkich komponentów medycznych niezbędnych do sprawnego i bezpiecznego przeprowadzenia zabiegu. W skład zestawu mogą wchodzić:

• materiały barierowe – np. obłożenia chirurgiczne, serwety czy fartuchy, które pomagają utrzymać pole jałowe oraz chronią pacjenta i personel;
• materiały chłonne – m.in. kompresy, gaziki i tampony służące do absorpcji płynów podczas procedury;
• narzędzia jednorazowe – np. skalpele, nożyczki, pęsety lub inne instrumenty wykorzystywane podczas zabiegu;
• akcesoria pomocnicze – m.in. igły, strzykawki, dreny, osłony, taśmy mocujące oraz inne elementy dostosowane do specyfiki procedury.

Dokładny skład zestawu zawsze dopasowuje się do rodzaju zabiegu oraz wymagań placówki medycznej. Dzięki temu personel otrzymuje kompletny, sterylny pakiet przygotowany do natychmiastowego użycia.

Jakie korzyści zapewniają zestawy zabiegowe?

Zestawy zabiegowe (CPP) wpływają nie tylko na organizację przygotowania do zabiegu, ale również na bezpieczeństwo pacjentów, standaryzację pracy personelu oraz efektywność zarządzania zasobami. Ich zastosowanie pozwala ograniczyć liczbę czynności wykonywanych przed procedurą i ułatwia zachowanie powtarzalności działań.

Krótszy czas przygotowania sali operacyjnej

Zestawy zabiegowe zawierają wszystkie elementy potrzebne do wykonania określonej procedury, dlatego personel nie musi kompletować ich z wielu oddzielnych opakowań. Dzięki temu przygotowanie sali operacyjnej przebiega sprawniej, a liczbę czynności logistycznych można znacząco ograniczyć.

Mniejsze ryzyko zakażeń i zachowanie bezpieczeństwa medycznego

Wykorzystanie jednego sterylnego zestawu ogranicza liczbę otwieranych opakowań oraz kontaktów z materiałem jałowym, co pomaga zmniejszyć ryzyko kontaminacji. Materiały barierowe, sterylne narzędzia jednorazowe oraz kontrolowany proces pakowania wspierają utrzymanie aseptyki podczas całej procedury i wzmacniają działania związane z kontrolą zakażeń na salach operacyjnych oraz w innych obszarach zabiegowych.

Standaryzacja procedur medycznych

Każdy zestaw zabiegowy przygotowuje się według określonej specyfikacji, dzięki czemu personel otrzymuje identyczny komplet komponentów do wykonania danej procedury. Taka standaryzacja procedur ogranicza ryzyko pomyłek, zwiększa powtarzalność działań i ułatwia organizację pracy zespołów medycznych. Jednocześnie zestawy procedurowe można dostosować do wymagań różnych specjalizacji i standardów obowiązujących w danej placówce.

Optymalizacja logistyki i lepsza efektywność kosztowa

Stosowanie zestawów zabiegowych upraszcza proces zamawiania, magazynowania oraz ewidencji wyrobów medycznych. Jeden zestaw zastępuje wiele pojedynczych produktów, co ułatwia zarządzanie zapasami i ogranicza liczbę operacji administracyjnych. Odpowiednio dobrana konfiguracja komponentów pozwala ograniczyć ilość niewykorzystanych materiałów oraz zmniejszyć ilość odpadów medycznych, jednocześnie poprawiając efektywność zarządzania magazynem oraz kontrolę kosztów.

W jakich specjalizacjach wykorzystuje się zestawy zabiegowe?

Zestawy zabiegowe znajdują szerokie zastosowanie kliniczne, ponieważ można je dopasować do wymagań konkretnej procedury oraz organizacji pracy danej placówki. W zależności od specjalizacji różnią się składem i konfiguracją, jednak zawsze mają zapewniać kompletność, sterylność oraz gotowość do użycia.

Najczęściej stosuje się je w takich obszarach, jak:

• chirurgia – zestawy do procedur chirurgicznych wykonywanych na bloku operacyjnym;
• ortopedia – zestawy przeznaczone do zabiegów ortopedycznych;
• ginekologia i położnictwo – zestawy wykorzystywane podczas zabiegów diagnostycznych i operacyjnych;
• okulistyka – zestawy okulistyczne dostosowane do procedur w obrębie narządu wzroku;
• urologia – zestawy urologiczne oraz zestawy do cewnikowania pęcherza;
• anestezjologia – zestawy anestezjologiczne wykorzystywane podczas przygotowania i prowadzenia znieczulenia;
• dializoterapia – zestawy dializacyjne przeznaczone do procedur związanych z leczeniem nerkozastępczym;
• kardiologia – zestawy wykorzystywane podczas wybranych procedur diagnostycznych i zabiegowych;
• neonatologia – zestawy dostosowane do potrzeb najmłodszych pacjentów;
• medycyna estetyczna i terapia bólu – zestawy do terapii bólu oraz procedur wykonywanych w gabinetach zabiegowych.

Szerokie możliwości personalizacji sprawiają, że zestawy zabiegowe można wykorzystać również w wielu innych dziedzinach medycyny, gdzie duży nacisk kładzie się na standaryzację procedur, bezpieczeństwo oraz sprawną organizację pracy.

Jak wybrać odpowiedni zestaw zabiegowy?

Dobór zestawu zabiegowego powinien uwzględniać specyfikę wykonywanych procedur oraz organizację pracy placówki. Znaczenie mają przede wszystkim:

• rodzaj i liczba przeprowadzanych zabiegów;
• wymagania obowiązujących standardów klinicznych;
• preferencje zespołu medycznego dotyczące składu i kolejności ułożenia komponentów;
• możliwość personalizacji zestawu;
• zgodność rozwiązania z obowiązującymi procedurami i wymaganiami organizacyjnymi placówki.

Odpowiednio dobrany zestaw zabiegowy usprawnia przygotowanie do zabiegów, wspiera standaryzację pracy i pozwala efektywniej zarządzać zasobami.

Bibliografia

1. Dołba A., Blok operacyjny. Praktyczne ABC, Medipage, Warszawa 2019.
2. Michalak A., Sierżantowicz R., Pielęgniarstwo operacyjne, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2023.
3. One hospital achieves 37% more OR procedures using ProcedurePak®, https://www.molnlycke.com/et-ee/knowledge/insights/ors/one-hospital-achieves-37-more-or-procedures-using-procedurepak/, [dostęp online: 23.07.2026].

‍